Kuş bakışı planda armatürlerin yerini ve ışık dağılımını, 3B görünümde ise odanın tamamını inceleyebilirsiniz.
Gereken lümen nasıl hesaplanıyor?
Araç, aydınlatma hesabında yaygın kullanılan lümen yöntemini sadeleştirerek uygular: Gereken lümen = hedef aydınlık (lüks) × alan (m²) ÷ kayıp katsayısı.
Hedef lüks, seçtiğiniz mekân tipinden gelir. Alan en × boy ile bulunur; her iki ölçü için üst sınır 60 m’dir. Kayıp katsayısı şunlar için pay bırakır: duvar ve tavanın emdiği ışık, armatür içindeki kayıplar, toz ve LED’in zamanla yaşlanması. Bu katsayı, yüzeyleri açık renkli ve oranları ortalama odalar için belirlenmiş sade bir ortalamadır; uzun ve dar mekânlarda, koyu yüzeylerde ya da ışığı dar açıyla veren armatürlerde gerçek ihtiyaç daha yüksek çıkabilir. Ekranda gösterilen toplam lümen en yakın 10’a yuvarlanır.
| Tavan yüksekliği | Kayıp katsayısı | Planda kullanılan tavan yüksekliği |
|---|---|---|
| Standart (3 m’ye kadar) | 0,75 | 2,8 m |
| Yüksek (3–5 m) | 0,6 | 4 m |
| Çok yüksek (5 m üzeri) | 0,5 | 6 m |
Mekân tiplerine göre hedef aydınlık düzeyleri
Tablodaki değerler, konut ve iş yerleri için yaygın kullanılan önerilere dayanan genel aydınlatma hedefleridir; tezgâh, ayna ya da masa gibi noktalardaki ek ihtiyaç görev aydınlatmasıyla karşılanır. Konutlarda bağlayıcı bir lüks değeri genellikle aranmaz; iş yerlerinde iç mekân aydınlatması için TS EN 12464-1 standardı referans alınır. Bu standart, lüks değerinin yanı sıra ışığın düzgün dağılımı, kamaşma (UGR) ve renk sunumu (Ra) gibi ölçütler de tanımlar; araç bunları hesaba katmaz.
| Mekân | Hedef (lüks) | m² başına lümen (standart tavan) |
|---|---|---|
| Oturma odası / salon | 200 | ~267 |
| Yatak odası | 150 | 200 |
| Mutfak | 300 | 400 |
| Banyo | 250 | ~333 |
| Koridor / antre | 100 | ~133 |
| Çalışma odası / ofis | 500 | ~667 |
| Mağaza / showroom | 500 | ~667 |
| Atölye, genel | 300 | 400 |
| Depo | 150 | 200 |
| Kapalı otopark | 75 | 100 |
Armatür sayısı ve yerleşim nasıl belirleniyor?
En az armatür sayısı, gereken lümenin seçilen ürünün lümen değerine bölünüp yukarı yuvarlanmasıyla bulunur. Ardından armatürler eşit aralıklı bir ızgaraya yerleştirilir: Sütun sayısı √(armatür sayısı × en ÷ boy) değerinin yuvarlanmasıyla, sıra sayısı ise armatür sayısının sütun sayısına bölünüp yukarı yuvarlanmasıyla bulunur. Bir eksik sütunla da yeterli sayıya ulaşılıyorsa sütun sayısı bir azaltılır. Eşit aralıklı yerleşim nedeniyle önerilen sayı, en az sayıdan biraz fazla çıkabilir.
Armatür aralığı en ÷ sütun sayısı ve boy ÷ sıra sayısı olarak hesaplanır; duvara en yakın armatür, duvardan aralığın yarısı kadar içeride durur. Toplam LED gücü, armatür sayısı ile ürünün watt değerinin çarpımıdır.
Plandaki ışık haritası yaklaşıktır: Her armatür noktasal kaynak sayılır ve yerden 0,75 m yükseklikteki çalışma düzlemine düşen doğrudan ışık tahmin edilir; duvar ve tavandan yansıyan ışık haritaya katılmaz. Karanlık kalan köşeler, farklı bir yerleşimin ya da ek armatürün gerekebileceğini gösterir.
Araçta seçebileceğiniz armatürler ve hesapta kullanılan lümen değerleri:
- LED ampul ~8 W: 806 lm
- LED ampul ~10 W: 1.055 lm
- LED ampul ~13 W: 1.521 lm
- LED spot ~6 W: 600 lm
- LED panel 60×60 ~36 W: 3.600 lm
Varsayılan değerlerle: oturma odası / salon (200 lüks), 5 m en, 4 m boy, standart tavan (katsayı 0,75) ve LED ampul ~8 W (806 lm). 1) Alan = 5 × 4 = 20 m². 2) Gereken lümen = 200 × 20 ÷ 0,75 = 5.333 lm; ekranda 5.330 lümen görünür. 3) En az armatür = 5.333 ÷ 806 = 6,62 → 7 adet. 4) Sütun = √(7 × 5 ÷ 4) = √8,75 ≈ 2,96 → 3; sıra = 7 ÷ 3 = 2,33 → 3. İki sütun (2 × 3 = 6 armatür) yetmediği için 3 × 3 düzen kalır ve önerilen sayı 9 adet olur. 5) Toplam LED gücü = 9 × 8 = 72 W. 6) Armatür aralığı 5 ÷ 3 = 1,67 m ve 4 ÷ 3 = 1,33 m; duvara mesafe en yönünde 0,83 m, boy yönünde 0,67 m. Dokuz ampul 9 × 806 = 7.254 lümen verir; bu, hedefin yaklaşık %36 üzerindedir. Işığı daha düşük lümenli bir ürünle ya da dimmer uyumlu LED ile ayarlayabilirsiniz.
İpuçları
- Önerilen sayı en az sayıdan fazla çıktıysa daha yüksek lümenli bir ürünle armatür sayısını azaltabilir ya da dimmer uyumlu LED ile ışığı ayarlayabilirsiniz. Dimmer kullanacaksanız LED ampul ile dimmer anahtarın birbiriyle uyumlu olduğunu ürün bilgilerinden kontrol edin.
- Duvar, tavan ve mobilyalar çok koyu renkliyse ışık daha az yansır; hesaplanan lümeni bir miktar artırın.
- Genel aydınlatmayı görev aydınlatmasıyla tamamlayın: Mutfakta tezgâh altı LED, banyoda ayna aydınlatması, çalışma masasında masa lambası.
- Banyoda ve diğer nemli alanlarda bölgeye uygun IP korumalı armatür seçin; duş ve küvet çevresinde en az IPX4 aranır. Banyo hatlarının 30 mA kaçak akım rölesiyle korunması gerekir.
- Mevcut tesisata armatür ekleyecekseniz hat ve buat kapasitesini kontrol ettirin; konutlarda aydınlatma hatları genellikle 1,5 mm² kablo ve 10 A sigortayla kurulur. Bağlantıyı, ilgili sigortayı kapatıp enerjinin kesildiğini doğrulamadan yapmayın; yeni hat ya da buat gerekiyorsa işi yetkili bir elektrikçiye yaptırın.