Site yöneticilerine ve kat malikleri kurulu toplantısına hazırlananlara ön fikir verir. Kesin proje, binanın bağlantı gücünün ve otoparkın yerinde incelenmesiyle hazırlanır.
Kurulu güç ve araç başına düşen güç nasıl hesaplanıyor?
Önce kurulu güç bulunur: Kurulu güç (kW) = Ünite sayısı × Ünite gücü. Ünite gücü 7,4 kW (monofaze), 11 kW ya da 22 kW (trifaze) olabilir; ünite sayısı park yeri sayısını aşamaz. Sonuç üç şekilde çıkar:
- Dinamik yük yönetimi varsa: Araç başı güç = Ayrılan güç / Ünite sayısı, en fazla ünite gücü kadar. Önerilen yapı “Yük yönetimli sistem” olur.
- Yük yönetimi yoksa ve ayrılan güç kurulu güce yetiyorsa: Her ünite tam güçte çalışır, sonuç “Standart kurulum” olur.
- Yük yönetimi yoksa ve ayrılan güç kurulu güçten küçükse: Sonuç “Güç yetersiz” olur; araç başı güç ve menzil hesaplanmaz.
Gecelik menzil ve ana besleme nasıl bulunuyor?
Gecelik menzil, araç başı gücün 10 saat kullanıldığı varsayımıyla hesaplanır; şarj kayıpları için 0,90 verim, tüketim için 0,17 kWh/km alınır: Menzil (km) = Araç başı güç × 0,90 × 10 / 0,17. Sonuç, girdiğiniz günlük yoldan azsa ayrılan gücü artırmanızı öneren bir not çıkar. Gerçekte bir gecede eklenebilecek menzil aracın batarya kapasitesiyle sınırlıdır; batarya dolunca şarj durur, bu yüzden yüksek güçlerde çıkan menzil bir üst sınır olarak okunmalıdır.
Ana besleme, yani şarj panosunu besleyen hat, ayrılan güçten trifaze 400 V ve güç katsayısı 1 varsayımıyla bulunur: Akım (A) = Ayrılan güç × 1000 / (√3 × 400). Akım, 16 A ile 1000 A arasındaki standart değerlerden (… 50, 63, 80, 100, 125, 160 …) kendisine eşit ya da ondan büyük olan ilk değere yuvarlanır. Ayrılan güç yaklaşık 693 kW’ı aşarsa planlayıcı “Trafo/proje gerekir” yazar; ancak güç artırımı ve trafo ihtiyacını bu sınır değil, dağıtım şirketinin bağlantı değerlendirmesi belirler; bu ihtiyaç çok daha düşük güçlerde de doğabilir. Monofaze ünitelerin fazlara dengeli dağıtıldığı kabul edilir; ünite sayısı 3’ün katı değilse bir faz diğerlerinden daha yüklü kalır, bu yüzden projede her fazın akımı ayrıca kontrol edilir.
| Şarja ayrılan güç (8 × 11 kW, yük yönetimli) | Araç başı güç | Gecelik menzil | Ana besleme |
|---|---|---|---|
| 40 kW | 5 kW | ≈ 265 km | 63 A trifaze |
| 50 kW | 6,3 kW | ≈ 331 km | 80 A trifaze |
| 60 kW | 7,5 kW | ≈ 397 km | 100 A trifaze |
| 88 kW | 11 kW | ≈ 582 km | 160 A trifaze |
Hesabın varsayımları ve sınırları
Hesap, en yoğun durumu, yani bütün ünitelerin aynı anda şarj ettiği anı esas alır. Daha az araç şarjdayken yük yönetimi boşta kalan gücü şarjdaki araçlara dağıtır.
AC şarjda akım genellikle 6 A’in altına inmez; bu monofazede yaklaşık 1,4 kW, trifazede yaklaşık 4,1 kW demektir. Araç başı güç bu değerlerin altında çıkıyorsa gerçek sistem araçları sıraya alır ya da dönüşümlü şarj eder.
Planlayıcı; asansör, hidrofor gibi ortak yükleri ve kablo mesafesini hesaba katmaz. Öztik olarak keşifte ana panoyu ve mevcut yükü inceleyip şarja ayrılabilecek gücü birlikte belirliyoruz. Her ünite kendi hattından, ayrı aşırı akım koruması (sigorta) ve 30 mA kaçak akım korumasıyla (Tip A + 6 mA DC algılama ya da Tip B; TS HD 60364-7-722) beslenir. Topraklamanın uygunluğu, kablo güzergâhı ve ünitelerin araç çarpmasına karşı korunması da keşifte değerlendirilir.
Varsayılan değerler: 40 park yeri, 8 ünite, 11 kW (trifaze), ayrılan güç 40 kW, yük yönetimi açık, günlük yol 40 km. 1) Kurulu güç = 8 × 11 = 88 kW. 2) Araç başı güç = 40 / 8 = 5 kW; 11 kW’tan küçük olduğu için 5 kW kullanılır, önerilen yapı “Yük yönetimli sistem” olur. 3) Gecelik menzil = 5 × 0,90 × 10 / 0,17 ≈ 264,7 km, ekranda “≈ 265 km / araç”. 40 km’den büyük olduğu için uyarı çıkmaz. 4) Ana besleme akımı = 40 × 1000 / (√3 × 400) ≈ 57,7 A; bir üst standart değer “63 A trifaze”. 5) Şarj oranı = 8 / 40 = %20. Yük yönetimini kapatırsanız 40 kW, 88 kW’ı karşılamadığı için sonuç “Güç yetersiz” olur.
İpuçları
- Ana hattı, panoyu ve kablo tavasını büyüme payıyla kurun; üniteleri talep geldikçe ekleyin.
- AC şarj sınırı 11 kW olan bir araç, 22 kW ünitede de 11 kW ile şarj olur; bazı araçlar ise trifaze ünitede yalnızca tek fazdan şarj olur. Ünite gücünü sakinlerin araçlarına göre seçin.
- Otopark Yönetmeliği, zorunlu otopark sayısı 20 ve üzeri olan yeni yapılarda otoparkın en az %5’inin elektrikli araca uygun olmasını ve en az bir şarj ünitesi kurulmasını istiyor. Güncel mevzuatı uygulama tarihinde kontrol edin.